Acht maanden digitale stilte, en een terugkeer onder voorwaarden. De Hoge Autoriteit voor Communicatie (HAC) van Gabon heeft zaterdag 24 oktober de opheffing aangekondigd van de opschorting van sociale netwerken, die sinds 17 februari van kracht was. Facebook, TikTok, YouTube en Instagram zijn opnieuw toegankelijk, terwijl WhatsApp, dat onregelmatig werkte, weer normaal functioneert.
Waarom die blokkade?
In februari had de regulator de maatregel verantwoord met de verspreiding van inhoud die spanningen en verdeeldheid in de samenleving zou kunnen aanwakkeren. De autoriteiten hadden ook gewezen op de noodzaak om het juridische kader aan te passen om het online gebruik beter te reguleren.
Tijdens die acht maanden omzeilden veel Gabonezen het verbod via virtuele privénetwerken (vpn). Aanbieder Proton meldde zelfs een explosie van 60.000 % van het aantal downloads van zijn app op de dag nadat de blokkade inging.
Het einde van de online anonimiteit
De terugkeer naar normaal is dat niet helemaal. De regering eist voortaan dat gebruikers een identiteitsbewijs voorleggen, een bepaling die in de praktijk een einde maakt aan de anonimiteit op de netwerken. De HAC zegt bovendien samen te werken met Meta, eigenaar van Facebook en Instagram, en met TikTok en YouTube om de moderatie van inhoud te versterken.
Vrijheden onder toezicht
De opschorting lokte felle kritiek uit van de oppositie en leidde tot meerdere rechtszaken, die allemaal werden verworpen. Ze past in een gespannen politiek klimaat. De staatsgreep van augustus 2023, die een einde maakte aan 55 jaar overheersing door de familie Bongo, had hoop gewekt op een democratische opening. Brice Oligui Nguema, in april 2025 tot president verkozen, krijgt kritiek op het voortzetten van praktijken die als repressief worden beschouwd. Tot de tegenstanders van de opschorting behoorde ook voormalig premier Alain-Claude Bilie-By-Nze, die sinds april in de gevangenis zit in een zaak van misbruik van vertrouwen en fraude met feiten die teruggaan tot 2008.
De kwestie reikt verder dan Gabon: steeds meer regeringen, in Afrika en elders, willen internetgebruikers verplichten zich te identificeren. Een delicaat debat tussen de strijd tegen online haat en de bescherming van de vrijheid van meningsuiting.
Bron: Africanews / AFP
Foto: VIGNA christian / CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons
