Het is geen afstand doen van het akkoord van Parijs, benadrukt Brussel, maar een oefening in helderheid. Op dinsdag 27 oktober heeft de Europese Commissie een nieuw kader voor klimaatweerbaarheid voorgesteld dat de lidstaten vraagt zich voor te bereiden op een wereld die duidelijk warmer is dan vandaag.

Een gemeenschappelijk traject: 1,5, 2 en dan 3 °C

De kern van het pakket is een voorstel voor een Europese wet op klimaatweerbaarheid. Die legt een gemeenschappelijk referentietraject vast om risico’s te beoordelen: +1,5 °C ten opzichte van het pre-industriële tijdperk tegen 2030, +2 °C tegen 2050 en +3 °C tegen 2100. Het gaat niet om een nieuwe klimaatdoelstelling: het akkoord van Parijs, dat de opwarming ruim onder 2 °C wil houden, blijft het kompas. Het idee is om het plausibele slechtste scenario te anticiperen in plaats van het te ondergaan.

Concreet moet elke lidstaat een nationaal strategisch plan voor klimaatweerbaarheid opstellen en voor elk groot risico een verantwoordelijke autoriteit aanwijzen. Uitvoerend vicevoorzitter Teresa Ribera herinnerde er wel aan dat de beste aanpassing er nog altijd in bestaat de oorzaken van de klimaatverandering aan te pakken.

Hittegolven, water, verzekeringen

De Commissie kondigt ook een Europees hitteplan aan om de volksgezondheid te beschermen, een waterinitiatief (droogte, overstromingen, hergebruik) en een alliantie rond klimaatverzekeringen. Drie digitale tools moeten lokale overheden helpen, waaronder een Europese kaart van toekomstige klimaatrisico’s.

De rekening van niets doen

De cijfers zijn duizelingwekkend. Volgens de Commissie veroorzaakten klimaatextremen tussen 2022 en 2025 zo’n 200 miljard euro aan economische schade, gemiddeld 50 miljard per jaar. Europa zou jaarlijks ongeveer 70 miljard euro aan investeringen in aanpassing nodig hebben, maar elke euro die in preventie wordt geïnvesteerd, zou meer dan tien euro aan vermeden schade kunnen opleveren. De Europese Investeringsbank wil er tussen 2026 en 2030 minstens 30 miljard euro aan besteden.

Een zeer Belgische echo

In België liggen de overstromingen van juli 2021 in de Vesdervallei en elders in Wallonië nog vers in het geheugen. In kaart brengen van overstromingsgebieden, gebouwen aanpassen aan hitte, systemen voor vroegtijdige waarschuwing: het zijn precies de werven die Brussel wil veralgemenen.

De aanpak ligt in de lijn van de Europese wetenschappelijke adviesraad voor klimaatverandering, die in februari had opgeroepen om het overheidsbeleid te toetsen aan een opwarming van 2,8 tot 3,3 °C. De tekst moet nu worden onderhandeld door het Europees Parlement en de lidstaten, enkele dagen voor COP31, die op 9 november in Antalya, Turkije, van start gaat.

Bronnen: EU Reporter, Infomédiaire, CTIF

Foto: Trougnouf (Benoit Brummer) / CC BY 4.0, via Wikimedia Commons